Kaszubska Strona Informacyjna

Dzień Jedności Kaszubów jest świętem ustanowionym na pamiątkę pierwszej pisemnej wzmianki o Kaszubach z 19 marca 1238 r. – chodzi o wystawiony przez papieża Grzegorza IX dla książąt Zachodniego Pomorza tytuł „dux Slavorum et Cassubia” (książę Słowian i Kaszub). Tytułu tego używał książę Barnim I (1210 – 1278).

Pierwszy Dzień Jednosći Kaszubów odbył się 19 marca 2004 roku w Gdańsku, a od 2006 roku, dzięki aktywności Marka Wantoch-Rekowskiego, wzbogacono go wspólnym muzykowaniem akordeonistów (nie tylko z Pomorza).

Tegoroczny Dzień Jedności Kaszubów i kolejna próba ustanowienia rekordu Polski w jednoczesnej grze na akordeonie odbędzie się w Kartuzach 21 marca. Główne uroczystości obchodzone będą w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 2 na Osiedlu Wybickiego.

(więcej…)

Oddział TVP w Gdańsku, Radio Gdańsk oraz “Gazeta Wyborcza organizują w dniu 31 stycznia 2009 r. w Dworze Artusa w Gdańsku debatę na temat “Kim są Kaszubi?”.

W najbliższej debacie multimedialnej redaktora Pawła Zbierskiego “Na dwa głosy” przedstawione zostaną dwa kierunki ruchu kaszubskiego: “tradycjonalistyczny” i “modernizatorski”.

Emisja programu w TVP Gdańsk : 7 lutego o godz. 18.50 – po jego zakończeniu istnieje możliwość prześledzenia całej debaty na internetowych stronach TVP Gdańsk.

Radiowa retransmisja w Radio Gdańsk: 9 lutego o godz. 20.00 z możliwością odbioru internetowego.

Remus ożył!

Aleksander Majkowski (1876 -1938)

A było to w Luzinie pamiętnego dnia 8 grudnia Roku Pańskiego 2008, który równocześnie jest Rokiem Aleksandra Majkowskiego. Podsumowanie tego Roku w skali Kaszub wypadnie nam raczej bez rewelacji, ale ostatnie imprezy na terenie naszego powiatu zdecydowanie podwyższają średnią roczną. Poniedziałkowa uroczystość w Gimnazjum Publicznym im. Pisarzy Kaszubsko-Pomorskich w Luzinie, czyli rozwiązanie konkursów plastycznego i literackiego na temat „Życia i przygód Remusa”, zmobilizowała środowisko, zgromadziła tłumy i była dużym sukcesem.

„Remùs – wiôldzi bëł to chłop,
Ale ùschłi jak ten snop.
Jegò waps miôł samë łatë
I dzurawé nosył szatë.”

Tak napisała o bohaterze powieści A. Majkowskiego w wierszu „Remùs” młoda poetka ps. „Perełka”, czyli Ewelina Hebel z Luzina. Została też jedną z wyróżnionych w konkursie. Z całego województwa wpłynęło aż 78 wierszy, z których pięcioosobowa komisja pod „batutą” Tomasza Fopkego nagrodziła trzynaście utworów w czterech kategoriach. Pierwsze miejsca zdobyli: wśród młodzieży Kinga Serkowska z Kartuz, wśród gimnazjalistów Natalia Król z Luzina, spośród uczniów szkół średnich Adam Hebel z Luzina (LO w Wejherowie), a między dorosłymi Elżbieta Bugajna z Goręczyna.
(więcej…)

Okładka debiutanskiej płyty The Damrockers

21. stycznia miał swoją premierę album kaszubskiego zespołu punkowego The Damrockers – wydany przez wydawnictwo Burning Chords.

Damrockers to zespół z powiatu kartuskiego, który prezentuje się nam na swojej debiutanckiej płycie czternastoma równo zagranymi kaszubskojęzycznymi utworami, utrzymanymi generalnie w wesołym i pełnym energii stylu, przypominającymi takie zespoły jak The Ramones, gdańskie Po prostu czy też Toy Dolls. Damrockers nie kryją swojej fascynacji legendarnymi Ramonesami, co można też usłyszeć w “Oda The Ramones“:

“Ramones, Ramones w mòji chëczy w telefónie, Ramones Ramones i wszëtkò bëlny je…”

- przyłączając się w ten sposób do grupy takich punkowuch zespołów jak n.p. kanadyjskiej The Hanson Brothers (wydającego swoje płyty głównie jako formacja NoMeansNo)
(więcej…)

Tomek Fopke uruchomił swoja autorską stronę internetową, która ma umożliwić chętnym, naukę języka kaszubskiego, jak mówi slogan, “przez śpiew“. Bazą całej witryny jest połączenie tekstów kaszubskojęzycznych z dobrymi plikami audio, co jest dobrym pomysłem, który spotka się zapewne z poklaskiem i przez to nie będę się na tym koncentrował. Odwołując się do zeszłorocznej kilkugodzinnej rozmowy z Tomkiem odbytej podczas podróży, w której pojawiła się prośba o krytyczne spojrzenie na całość, będę się koncentrował na tym, co moim zdaniem można poprawić.
(więcej…)

Kilka słów o Kaszubach i ich mowie

II. Obecne terytoryum etnograficzne szczepu pomorskiego.
Wiadomości statystyczne.

Żaden z ludów słowiańskich nie uległ tak znacznemu skurczeniu pierwotnie zajmowanego przez siebie terytoryum, jak Pomorzanie. Niegdyś około lub przeszło dwa tysiące, dziś obszar ich etnograficzny obejmuje zaledwie sto mil kwadratowych, przerzedzony nadto jeszcze tu i owdzie elementem obcym. Nazwa “Pomorze” ma dziś zresztą zgoła inne znaczenie, niż je miała w dawnych czasach, bo i granice t.zw. “prowincyi pomorskiej” nie odpowiadają obszarowi Pomorza historycznego i lud tej ziemi jest przeważnie niemiecki, ostatki zaś Słowian pomorskich kupią się głównie w Prusiech Zachodnich.

(więcej…)

Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego Stefana Ramułta - strona tytułowa

Zawiera około 14.000 haseł i stanowi najobszerniejszy dziewiętnastowieczny zbiór słownictwa kaszubskiego. Powstał w wyniku badań autora, przeprowadzonych na ziemiach zamieszkiwanych przez Kaszubów, jak i (co jednak wyszło na jaw po późniejszej analizie porównawczej), z kilku wcześniejszych prac drukowanych zajmujących się kaszubszczyzną.
Słownik nagrodziła w roku 1889 Polska Akademia Umiejętności w Krakowie na Konkursie im. S.B. Lindego, po czym wydała go cztery lata później. Autor unzał kaszubszczyznę za odrębny język, co wywołało wiele dyskusji na tematat jej statusu.
Materiały uzupełniające zebrane przez S. Ramułta, zawierające około 5.000 słów, (Nowe materiały do Słownika pomorskiego czyli kaszubskiego, Polska Akademia Umiejętności w Krakowie) ukazały się drukiem w roku 1993, dzięki opracowaniu ich przez Halinę Horodyską.
W 2003 roku wydano dzięki staraniom Uniwersytetu Gdańskiego, Oficyny Czec z Gdańska i Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie, obie prace, scalone i znormalizowane przez Jerzego Tredera, jako całość.

Słownik Ramułta poprzedza obszerny wstęp, którego fragmenty (po wcześniejszym przełożeniu ich na wersję elektroniczną), umieściłem w na stronach kaszubii. Jest to bardzo interesujący materiał językoznawczy jak i etnograficzny, uzupełniony o podania i powieści kaszubskie.

(więcej…)

Kilka słów o Kaszubach i ich mowie

I. Rys etnograficzno-historyczny.

Jakie ludy mieszkały w dobie przeddziejowej na południowym brzegu morza Bałtyckiego, między dolną Wisłą a dolną Labą dotychczas stanowczo nie rozstrzygnięto i watpić się godzi, czy na pytanie to przy ograniczonym, a przynajmniej nader szczupłym dotychczas zasobie środków dowodowych znajdzie się kiedykolwiek odpowiedź zadowalająca.

Świat naukowy słowiański walczył dotąd ze zmiennem szczęściem pod hasłem i w obronie twierdzenia, że kraina, o której mowa, była od niepamiętnych czasów słowiańską. W twierdzę tych poglądów bije jednak wiedza niemiecka tak potężnymi taranami, iż – jeżeli utrzymanie się na dotychczasowem stanowisku jest wogóle możliwem – natenczas nauka słowiańska winna sięgnąć po nowe środki obrony, w każdym zaś razie stare i zawodne odczyścić i udoskonalić.

(więcej…)

Kaszubszczyzna z perspektywy początku dwudziestego wieku (wyjątki).
Z badań F. Lorentza – Fragmenty z ”Gramatyki Pomorskiej” 1927 – 37
(Wznowione wydanie : Wrocław 1958 – 68)
Tłumaczenie z rękopisu niemieckiego: Mikołaj Rudnicki.

Język pomorski i jego obszar

Friedrich Lorentz, Gramatyka pomorska - strona tytułowa

Język pomorski (pomorszczyzna) jest to język tubylczych Słowian, siedzących w północnej części tzw. Prus zachodnich i w części wschodniej niemieckiego Pomorza. W Prusach zachodnich mówią po pomorsku w powiatach puckim, wejherowskim, gdańskim górnym, kartuskim i kościerskim w b. regencji Gdańskiej, dalej w powiatach chojnickim i człuchowskim w b. regencji kwidzińskiej, na Pomorzu zaś niemieckiem w powiatach słupskim, lęborskim i bytowskim w regencji koszalińskiej.

Powiat pucki ma – wyjąwszy powiat kartuski – najwyższy procent ludności słowiańskiej. Według spisu ludności z dnia 1 grudnia 1910 r. na 7 970 Niemców przypada 18 308 Słowian, do których dołączają się dwujęzyczni w liczbie 38. Ze Słowian podało język kaszubski – jak się zazwyczaj nazywa dialekty pomorskie – 16 112, język polski 2 196. Liczby te jednak nie są słuszne, jak można wnioskować ze spisu ludności z dnia 1 grudnia 1905 r., podczas którego do języka kaszubskiego przyznało się 17 844, a tylko 55 do języka polskiego. Wskutek tego należałoby liczbę Pomorzan ( Kaszubów ) oszacować w tym powiecie na ±18 200.

(więcej…)

Historia Kaszubów

Mapy oparte na pracach prof. dr. hab. Józefa Borzyszkowskiego Historia Kaszubów/Gdańsk 1999 i dr. Jana Modrawskiego “Geografia wspólczesnych Kaszub”/Gdansk 1999 (więcej…)