Aleksander Majkowski (1876 -1938)

A było to w Luzinie pamiętnego dnia 8 grudnia Roku Pańskiego 2008, który równocześnie jest Rokiem Aleksandra Majkowskiego. Podsumowanie tego Roku w skali Kaszub wypadnie nam raczej bez rewelacji, ale ostatnie imprezy na terenie naszego powiatu zdecydowanie podwyższają średnią roczną. Poniedziałkowa uroczystość w Gimnazjum Publicznym im. Pisarzy Kaszubsko-Pomorskich w Luzinie, czyli rozwiązanie konkursów plastycznego i literackiego na temat „Życia i przygód Remusa”, zmobilizowała środowisko, zgromadziła tłumy i była dużym sukcesem.

„Remùs - wiôldzi bëł to chłop,
Ale ùschłi jak ten snop.
Jegò waps miôł samë łatë
I dzurawé nosył szatë.”

Tak napisała o bohaterze powieści A. Majkowskiego w wierszu „Remùs” młoda poetka ps. „Perełka”, czyli Ewelina Hebel z Luzina. Została też jedną z wyróżnionych w konkursie. Z całego województwa wpłynęło aż 78 wierszy, z których pięcioosobowa komisja pod „batutą” Tomasza Fopkego nagrodziła trzynaście utworów w czterech kategoriach. Pierwsze miejsca zdobyli: wśród młodzieży Kinga Serkowska z Kartuz, wśród gimnazjalistów Natalia Król z Luzina, spośród uczniów szkół średnich Adam Hebel z Luzina (LO w Wejherowie), a między dorosłymi Elżbieta Bugajna z Goręczyna.

Niektóre z 124 prac, które wpłynęły na konkurs

Równocześnie przyznano nagrody w konkursie plastycznym na ten sam temat, a było ich jedenaście. w kolejnych kategoriach triumfowały: Andżelika Etmańska z Kościerzyny, Maja Stefanowska z Luzina i Dominika Peplińska, również z Kościerzyny, a dorosłym laureatem został Władysław Kowalski z Lipnicy k. Bytowa, który przedstawił melancholijny i metaforyczny obraz z otwartą księgą na pierwszym planie. Nadesłane prace wyeksponowano jako tło uroczystości i każdy mógł podziwiać ich ilościowe i artystyczne bogactwo. Wersji Remusa i skojarzeń było naprawdę mnóstwo. Powtarzały się motywy słynnej taczki z książkami, barwy kaszubskie i krajobraz regionu, a postać Remusa zdawała się być wszędzie.

„Buksë wiôldżi, nodzi bòsé,

Môłé òczë, czôrné włosë.

Skòrznie òbùł blós na nodżi

Czedë kòscoła przeszedł prodżi.”

Na wszystkich laureatów spłynął deszcz pochwał i nagród, które ufundowały Starostwo Wejherowskie, Gmina Luzino, Nadleśnictwo Strzebielino oraz Bank Spółdzielczy z Krokowej. Na uroczystość zechcieli przybyć m.in. Jarosław Sellin z Ministerstwa Kultury, senator Kazimierz Kleina, wiceprezydent Wejherowa Bogdan Tokłowicz, Radosław Kamiński z wejherowskiego muzeum i Danuta Balcerowicz z biblioteki im. A. Majkowskiego, świeżej laureatki kaszubskiego wyróżnienia - „Skry Ormuzdowej”. Nie zawiodły media, lokalni działacze i twórcy, a przede wszystkim młodzież. Poza konkursem nagrodę książkową i uścisk dłoni dyrektora gimnazjum Kazimierza Bistronia otrzymał luzinianin p. Brunon Szpica, niedawny laureat literackich zmagań na temat Kalwarii Wejherowskiej.

Od strony artystycznej imprezę przygotowało Stowarzyszenie „Pro bono” i jego liderka Genowefa Kasprzyk. Jej pomysłem była inscenizacja teatralna ze Sławomirem Klasem jako Remusem i Zbigniewem Jankowskim jako muzykantem - dwoma centralnymi postaciami opowieści Majkowskiego. Ten drugi zagrał wraz z zespołem „Levino” z Lęborka kilka kaszubskich pieśni. Ich wspólny występ otworzył całe „zajście”, a po części oficjalnej jego echo długo jeszcze brzmiało w murach gimnazjum. „Remus” pozował do zdjęć, goście oddali się konwersacji oraz konsumpcji, którą przygotowało Koło Gospodyń Wiejskich z Luzina, a p. Zbigniew grał z „Levinem” aż się sala trzęsła. Ten luzińsko-lęborski „Lev” na niemal godzinę przejął prowadzenie całego zamieszania, tak że nawet dyrektor gimnazjum usunął się w cień i pozwolił zespołowi grać niemal bez końca. Takie okazje są bowiem rzadkie, Rok Majkowskiego odchodzi i prędko pewnie nie wróci, wspomnienia muszą więc starczyć na długo. Powiedzmy, na czas lektury „Życia i przygód Remusa”, książki, z której znajomości niektórzy byli nawet przepytywani w kuluarach przez min. Sellina!

„Lëdze dzecë nim strôszëlë,

Za głëpca jegò miele.

Na Bògã bëł zdał sã wòlã.

Takô bëła Remùsa dola.”

Nic dodać, nic odjąć. Aż żal było się żegnać. Postać pisarza będzie przewijać się w programie artystycznym i edukacyjnym Gimnazjum im. Pisarzy Kaszubsko-Pomorskich, zaś w przyszłym roku Majkowski ma zostać połączony ze swym młodszym kolegą, a także tłumaczem, Lechem Bądkowskim, którego Rok zaczyna się już niebawem. (SC)

1. Klaudia Jankowska - Môłi Mésterk Kaszëbsczégò Pisënkù
2. Magdalena Borzyszkowska
3. Anna Skierka

II. Gimnazja:

1. Patrycja Grotha - Strzédny Mésterk Kaszëbsczégò Pisënkù
2. Marta Miszczak
3. Anita Mering

III. Szkoły ponadgimnazjalne:

1. Marzena Wenta - Wiôldżi Mésterk Kaszëbsczégò Pisënkù
2. Celina Kobiella
3. Beata Kamińska

IV. Dorośli:

1. Henryk Klasa - Méster Kaszëbsczégò Pisënkù
2. Maria Dradrach
3. Alicja Pioch

V. Profesjonaliści:

1. Marzena Reglińska - Warkòwi Méster Kaszëbsczégò Pisënkù oraz nagroda specjalna za estetykę i kunszt kaligrafii
2. Edyta Jankowska-Giermek
3. Sławomir Formella

Mandriva Linux 2009

Wydana ostatnio Mandriva Linux 2009 jest zapewne jedną z ostatnich “wielkich” dystrybucji, która zaktualizowała swoje wydanie KDE (4.x) o wersję kaszubskojęzyczną - kaszubska klawiatura znalazła się w niej już wcześniej.

Darmową wersję Mandriva Linux 2009 można pobrać w wydaniu One (live CD z możliwością instalacji) oraz Free (pełna wersja DVD) z graficznymi środowiskami KDE i GNOME.

Obrazy ISO można pobrać ze strony:

• http://www.mandriva.com/en/download.html

VII Dyktando z języka kaszubskiego

Osoby zainteresowane udziałem w kolejnym Dyktandzie z języka kaszubskiego (Piszã pò kaszëbskù - królewiónka w pałacu) proszone są o nadesłanie do 4 listopada pocztą, na adres Zarządu Głównego Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w Gdańsku, lub drogą elektroniczną, pisemnych zgłoszeń.

Dyktando odbędzie się w sobotę 8 listopada 2008 roku w Powiatowym Zespole Szkół Nr 2 w Kościerzynie, przy ul. Wybickiego 1.

Szczegółowe informacje, wraz z formularzem zgłoszeniowym, znajdują się na stronach ZKP:

• kaszubi.pl

OpenSuse Linux 10.2 była pierwszą znaną nam dystrybucją, jaka zawierała w sobie już kaszubską klawiaturę.

A. Majkowski, Life and Adventures of Remus

Nakładem Instytutu Kaszubskiego z Gdańska ukazało się tłumaczenie na język angielski, jednej z najwybitniejszych (jeśli nie najwybitniejszej) powieści kaszubskojęzycznej, Aleksandra Majkowskiego “Żëcé i przigòdë Remùsa”.

Tłumaczenia dokonały Blanche Krbechek (Kashubian Association of North America) i Kasia Gawlik-Luiken – obie panie z Minneapolis, Minnesota.

Jest to już czwarte tłumaczenie powieści A.Majkowskiego, która ukazała się w literackim języku kaszubskim w 1938 roku, pierwszym było tłumaczenie Lecha Bądkowskiego na język polski, pozostałe dwie to tłumaczenia na  język francuski (La vie et les aventures de Remus, 1984 ) i język niemiecki (Das abenteuerliche leben des Remus. Ein kaschubischer Spiegel - tłum.: Ewa Brenner, 1988).

Life and Adventures of Remus

tłum. B. Krbechek i K. Gawlik-Luiken
Gdańsk 2008, ss. 496

Kaszubia.com w języku angielskim

Miło nam poinformować o tym, że 20. września uruchomiliśmy oficjalnie anglojęzyczną wersję stron kaszubia.com: en.kaszubia.com.

Dział ten powstał dzięki pracy i współpracy z Jurkiem Hinzem, który jest autorem zarówno tłumaczeń tekstów na język angielski, jak i ich uzupełnień.  Jurek będzie redagował angielskojęzyczny dział stron kaszubia.com. Mamy nadzieję dotrzeć w ten sposób z informacjami o Kaszubach (ludziach i ziemi) do zainteresowanych czytelników anglojęzycznych.

Jak zapewne zauważyliście, również polskojęzyczna część stron znalazła się już praktycznie w całości na nowym miejscu: pl.kaszubia.com.
Strony nie tylko przenieśliśmy, ale również rozbudowaliśmy o dodatkowe informacje (szczególnie z zakresu kaszubszczyzny w informatyce), zreorganizowaliśmy również część zawartości kategorii z myślą o uproszczeniu poruszania się po stronach.

Zapraszamy do lektury !

Strony kaszubia.com redagowane są społecznie.

Adres:
Miejska Biblioteka Publiczna w Gdyni
Filia nr 15
Al. Piłsudskiego18

Książkę będzie można nabyć na miejscu.

Strony internetowe Gdańska doczekały się swojej kaszubskojęzycznej wersji. Powstała ona z inicjatywy Oddziału Gdańskiego ZK-P, przy współpracy z magistratem gdańskim. To pierwsze strony samorządu terytorialnego w języku kaszubskim.

Nieodpłatnymi tłumaczami stron byli: Tomasz Fopke, Roman Drzeżdżon i Zbigniew Jankowski, a koordynatorem projektu był  Jacek Fopke.

Tłumaczenie zostało przeprowadzone (moim zdaniem) w taki sposób by stało się zrozumiałe dla jak największej liczby czytelników (również polskojęzycznych). Brak mi na stronach odrobinę kaszubskich archaizmów, które mogłyby je wzbogacić - lecz nie można chyba zadowolić wszystkich. Przy lekturze tekstów widać odrobinę różne lokalizacje tłumaczy tekstów (patrz: òdemkłi i òtemkłi) co moim zdaniem nie przeszkadza a nawet wzbogaca ten projekt. Utrzymana na stronach pisownia wydaje się być zbieżna z ta jaką proponuje E. Gołabek (patrz: pąkt)

W częściach stron widoczne są jeszcze polskojęzyczne fragmenty (n.p. w stopce, czy w aktualnościach - te ostatnie pozostaną zapewne w języku polskim), jak i anglojęzyczne (patrz: main page).

Niekonsekwentny wydaje się być wybór pododmeny na jakiej znalazła się kaszubskojęzyczna wersja. Serwis gdansk.pl odsyła, do innych niż polska wersji językowych, poprzez poddomeny oparte na językowych skrótach (patrz: en, de, ru, fr, es).
Dotyczy to każdej?
No nie każdej…. wyjątek stanowi wersja kaszubskojęzyczna. I tak na darmo możemy “wystukiwać” z klawiatury csb.gdansk.gda.pl licząc na to, że do niej dotrzemy - ta znajduje się na poddomenie kaszebe… (nawet nie kaszubski/kaszebsczi - jeśli już nie chciano uwzględnić istniejącego wedłu normy ISO skrótu csb).  Nie chcę tego rozwijać, warto jednak zauważyć, że w większych projektach (takich jak n.p. wikipedia czy wikisłownik) trzymanie się norm jest powszechnym zwyczajem, który pozwala na uzyskanie czytelnego rozwiąznia. Zdaję sobie doskonale sprawę z małej popularności tego skrótu, jednak czytelnicy stron gdansk.pl nie są na pewno odporni na wiedzę, a większość z nich i tak dojdzie do kaszubskojęzycznych stron klikając na kaszubską flagę, o której chyba też nie można napisać, by była powszechnie znana.

Szkoda, że sami uciekamy od wyróżnienia naszego języka, które napewno nie jest związane  z separatyzmem (niestety takie zarzuty pojawiają się jeszcze - choć śladowo - w dzisiejszych czasach) , a jedynie z normą, która traktuje równo i to wszystkie języki.

Jakby nie patrzeć na tych, według mnie, kilka niedociągnięć, jest to bardzo udany projekt i gratuluję w tym miejscu wszystkim, którzy się  do jego powstania przyczynili !!! Odrobinę żal, że jest on tak mało rozpowszechniony.

Kaszubskojęzyczne strony możecie zobaczyć na: kaszebe.gdansk.gda.pl

Język kaszubski jest w Polsce jedynym językiem regionalnym, więc nowe prawo odnosi się głównie do niego, umacniając w ten sposób prawa językowe Kaszubów, takie jak m.in.: możliwość nauczania kaszubskiego w szkołach, wprowadzenia go jako drugiego języka urzędowego w gminach, gdzie ponad jedną piątą mieszkańców stanowią Kaszubi, audycje po kaszubsku w mediach publicznych, a także podwójne - polskie i kaszubskie - nazewnictwo miejscowości.

Europejska Karta Języków stwierdza wyraźnie, że żadne z jej postanowień nie może być interpretowane jako przyznanie prawa do działań sprzecznych m.in. z zasadą suwerenności i integralności terytorialnej państw. Równocześnie Sejm przyznał pierwszeństwo ustawie o języku polskim nad kartą.

Do pobrania w PDF:

• Europejska Karta Języków Regionalnych i Mniejszościowych

Teskt powstał w części w oparciu o artykuł z: Gazety Wyborczej Trójmiasto